پیشگفتار کتاب جایی است که نویسنده میتواند پیش از ورود خواننده به متن اصلی، درباره انگیزه، مسیر شکلگیری اثر و نحوه استفاده از کتاب توضیح بدهد. پیشگفتار نباید به فصل اول دوم تبدیل شود؛ باید کوتاه، روشن و کاربردی باشد.
پیشگفتار چه کاری انجام میدهد؟
زمینه میدهد، هدف را روشن میکند و به خواننده میگوید چرا این کتاب نوشته شده است.
پیشگفتار با مقدمه فرق دارد
مقدمه معمولاً بخشی از محتوای اصلی کتاب است، اما پیشگفتار بیشتر درباره شکلگیری اثر و نسبت نویسنده با آن حرف میزند.
با چه جملهای شروع کنیم؟
بهتر است مستقیم سراغ دلیل نوشتن کتاب بروید. شروعهای کلی و تشریفاتی معمولاً ارزش کمی دارند.
درباره مسیر نوشتن چقدر بگوییم؟
فقط به اندازهای که به خواننده کمک کند اثر را بهتر بفهمد. شرح کامل زندگی نویسنده جای دیگری است.
آیا تشکر در پیشگفتار مناسب است؟
بله، اما فهرست طولانی نامها بهتر است به بخش سپاسگزاری منتقل شود.
لحن باید چگونه باشد؟
با خود کتاب هماهنگ. کتاب دانشگاهی، رمان و مجموعه شعر پیشگفتار یکسان نمیخواهند.
برای مجموعه شعر
بهتر است شاعر شعرها را توضیح ندهد. میتواند درباره دوره شکلگیری مجموعه یا منطق انتخاب آثار حرف بزند.
برای کتاب آموزشی
مخاطب، هدف و روش استفاده از کتاب باید روشن باشد.
چه چیزهایی حذف شوند؟
تعریف از خود، توضیح اضافی، عذرخواهی برای ضعفها و خلاصهگویی فصلها معمولاً ضروری نیستند.
رابطه پیشگفتار با تقدیمنامه
این دو کارکرد متفاوت دارند. برای بخش احساسیتر، مقاله تقدیمنامه کتاب را ببینید.
اگر نوشتنش دشوار است
میتوانید ابتدا پاسخ سه سؤال را بنویسید: چرا این کتاب نوشته شد؟ برای چه کسی است؟ خواننده چطور از آن استفاده کند؟ سپس متن را فشرده کنید.
برای سفارش نگارش یا بازنویسی متن ادبی و مقدماتی کتاب، مسیر اصلی صفحه نحوه ثبت سفارش است.
سخن پایانی
پیشگفتار خوب در را باز میکند، اما جلوی خواننده نمیایستد. باید بهاندازه کافی زمینه بدهد و بعد کنار برود تا خود کتاب شروع شود.