ترانه و شعر تفاوت مملوسی ندارند اما می گویند : ترانه در حقیقت همان شعر محاوره ای یا بازاری است به عبارتی ترانه، زبان شعر در حال استفاده! است و نه صرفاً کتابی است و ترانه‌سُرا، ترانه‌نویس، یا ترانه‌پرداز فردی است که شعر و موسیقی ترانه‌ای را با هم می‌سراید (می‌نویسد).
اگر هدفتان نوشتن متنی برای اجرا روی ملودی است، صفحه سفارش ترانه اختصاصی توضیح می‌دهد چه اطلاعاتی برای ساخت ترانه قابل اجرا لازم است و تفاوت نوشتن روی ملودی آماده با نوشتن آزاد چیست.
ترانه‌سراها معمولاً شعرشان را با قابلیت همراه شدن با ملودی می‌سرایند. ترانه‌سرا با شاعر تفاوت ندارد اما بیشتر شعرهایی برای اجرا همراه با موسیقی می‌سراید. شعر ترانه یا «شعر محاوره» امروزه به عنوان یک قالب شعری در کنار قالب‌هایی مثل غزل و رباعی و… حیات رو به رشدی دارد.
ترانه در دوران معاصر
در دوران معاصر، قافیه‌دار بودن و سازگار بودن شعر با عروض دیگر از پیش‌شرط‌های ترانه بودن یک شعر نیست.
درون‌مایهٔ ترانه‌ها معمولاً توده‌ای و عامیانه و احساسی است. فراق، غربت، عشق و محبت، دشمنی، دادخواهی، مبارزه با ظلم و ستم، آموزش و … از موضوعات اصلی ترانه‌ها هستند.
ساختار اصلی ترانه
استخوان بندی یک ترانه شامل چندین بخش می‌شود که این بخش‌ها در جایی به هم وابسته‌اند یا اصولاً مستقل از هم هستند.
- ترانه باید موسیقی داشته باشد
- بهتر است وزن و قافیه با اجرای موسیقایی هماهنگ باشند
- هر ترانه باید یک موضوع مشخص داشته باشد
تمایز بین ترانه و شعر
شعر چه در قالب کلاسیک و چه آزاد می‌تواند مستقل از موسیقی کامل باشد، اما ترانه برای هم‌آغوشی با موسیقی نوشته می‌شود. بنابراین قابلیت اجرا، تکیه واژگان، طول جمله‌ها و ساختار تکرار در آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
اگر برای پروژه موسیقی به ترانه نیاز دارید
برای پروژه‌ای که قرار است ضبط یا اجرا شود، بهتر است موضوع، سبک موسیقی، ملودی یا دمو، لحن خواننده و نوع استفاده از اثر از ابتدا روشن باشد. صفحه سفارش ترانه برای ملودی و خواننده مسیر سفارش را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد.
سخن پایانی
مرز شعر و ترانه همیشه خطی و قطعی نیست، اما یک تفاوت عملی مهم وجود دارد: ترانه باید بتواند روی صدا و موسیقی زندگی کند. در شعرساز، همین قابلیت اجرا نقطه‌ای است که نوشتن ترانه را از صرفاً سرودن یک متن شاعرانه جدا می‌کند.